Στη μελέτη αυτή επιβεβαιώνεται η καταλληλότητα χρήσης της Κλίμακας Οικογενειακών Επιδράσεων στη Σταδιοδρομία σε Έλληνες μαθητές και μαθήτριες γυμνασίου, διευκολύνοντας το έργο συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού και συμβάλλοντας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σταδιοδρομίας των εφήβων.
Η οικογένεια επηρεάζει, σε μεγάλο βαθμό, τις μελλοντικές επαγγελματικές επιλογές ενός παιδιού.
Η επίδραση της οικογένειας στην επαγγελματική ανάπτυξη των εφήβων προκύπτει άμεσα, όπως για παράδειγμα όταν οι γονείς/κηδεμόνες εκφράζουν ρητά τις επιθυμίες και τις προσδοκίες τους, ή δίνουν συμβουλές και κατευθύνσεις, καθώς και έμμεσα όπως μέσω του ευρύτερου τρόπου ζωής της οικογένειας, του μορφωτικού και οικονομικού επιπέδου των γονέων, των αξιών και του παραδείγματος που προβάλλουν, καθώς και μέσω του βαθμού ενθάρρυνσης και υποστήριξης που προσφέρουν στα παιδιά.
Στην Ελλάδα, οι σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι η οικογένεια επηρεάζει καθοριστικά τα ενδιαφέροντα και τις επιλογές των παιδιών για τις σπουδές και τα επαγγέλματα που θα επιλέξουν. Οι Έλληνες γονείς/κηδεμόνες συχνά επιθυμούν από τα παιδιά τους να πραγματοποιήσουν πανεπιστημιακές σπουδές και να ακολουθήσουν επαγγέλματα με αυξημένη κοινωνική αναγνώριση, διότι πιστεύουν ότι κάτι τέτοιο θα εξασφαλίσει καλύτερη ζωή στα ίδια τα παιδιά, ενώ παράλληλα θα βελτιώσει το κοινωνικό επίπεδο και το κύρος ολόκληρης της οικογένειας.
Στην πορεία του χρόνου, οι έρευνες τόσο διεθνώς όσο και στη χώρα μας σχετικά με τις επιδράσεις της οικογένειας στην επαγγελματική ανάπτυξη των παιδιών έδειξαν ότι το κλίμα που επικρατεί μεταξύ των γονέων/κηδεμόνων και των παιδιών είναι εξαιρετικής σημασίας. Το κλίμα στην οικογένεια αφορά την ποιότητα των σχέσεων μεταξύ των μελών, όπως κατά πόσον υπάρχουν ισχυροί συναισθηματικοί δεσμοί, εάν η διαπαιδαγώγηση χαρακτηρίζεται από δημοκρατικότητα ή αυταρχισμό, και σε ποιο βαθμό επικοινωνούνται τα συναισθήματα και οι ανησυχίες για τα θέματα λήψης αποφάσεων σταδιοδρομίας. Ειδικότερα, έχει βρεθεί ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι γονείς/κηδεμόνες να υποστηρίζουν και να καθοδηγούν τα παιδιά τους, να συζητούν μαζί τους και να αναζητούν πληροφορίες και επαγγελματίες ή άλλα πρόσωπα που μπορούν να βοηθήσουν στη διαδικασία λήψης απόφασης. Τα παραπάνω επηρεάζουν την επαγγελματική ανάπτυξη των παιδιών ως προς τα ενδιαφέροντα και τις επιλογές, τις φιλοδοξίες, τη συμπεριφορά επαγγελματικής διερεύνησης, τις εργασιακές αξίες, το πόσο ικανό θεωρούν τον εαυτό τους στη λήψη αποφάσεων σταδιοδρομίας, καθώς και στη διαχείριση κρίσεων, μεταβάσεων ή αλλαγών σε σχέση με επαγγελματικά θέματα.
Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η εξέταση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων της Κλίμακας Οικογενειακών Επιδράσεων στη Σταδιοδρομία [Family Influence Scale (FIS)· Fouad et al., 2010], σε Έλληνες μαθητές και μαθήτριες γυμνασίου. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 230 μαθητές και μαθήτριες (Μ.Ο. ηλικίας: 14,07 έτη) από δημόσια Γυμνάσια της Ανατολικής Αττικής.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό Ψυχολογία της ΕΛΨΕ https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/psychology/article/view/39772/31415
Η Κλίμακα Οικογενειακών Επιδράσεων στη Σταδιοδρομία διερευνά τις επιδράσεις των μελών της οικογένειας που το ερωτώμενο άτομο αξιολογεί ως «σημαντικούς άλλους», αντί αποκλειστικά και μόνο τις επιδράσεις από τους γονείς/κηδεμόνες. Αποτελείται από τέσσερις επιμέρους παράγοντες: α) την Υποστήριξη της Οικογένειας στον Τομέα της Ενημέρωσης/Πληροφόρησης σε Θέματα Σταδιοδρομίας (Informational Support), β) την Οικονομική Υποστήριξη από την Οικογένεια (Financial Support), γ) τις Προσδοκίες της Οικογένειας (Family Expectations) και δ) τις Αξίες και Πεποιθήσεις της Οικογένειας (Values/Beliefs). Η κλίμακα μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο με εφήβους αλλά και με ενήλικες που απευθύνονται για συμβουλευτική σταδιοδρομίας.
Τα αποτελέσματα της μελέτης επιβεβαίωσαν ότι η ελληνική εκδοχή της κλίμακας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο, προκειμένου να αποτυπώνονται οι επιδράσεις των σχέσεων στην οικογένεια στα θέματα λήψης αποφάσεων σταδιοδρομίας των εφήβων. Επιβεβαιώθηκε η παραγοντική δομή της κλίμακας στο δείγμα της μελέτης, καθώς και η εσωτερική συνοχή της. Ωστόσο, ο παράγοντας των Αξιών και Πεποιθήσεων της Οικογένειας θα πρέπει να ερμηνεύεται με επιφύλαξη κατά την αξιοποίηση της κλίμακας για σκοπούς συμβουλευτικής σταδιοδρομίας ή ερευνητικούς σκοπούς.
Συμπερασματικά, στη συμβουλευτική σταδιοδρομίας και επαγγελματικού προσανατολισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τεκμηριώνεται τόσο το είδος όσο και ο βαθμός των επιδράσεων που ασκεί η οικογένεια στον/στην έφηβο κατά τη λήψη αποφάσεων σταδιοδρομίας. Η ελληνική στάθμιση της Κλίμακας Οικογενειακών Επιδράσεων στη Σταδιοδρομία επιτρέπει να αξιολογείται κατά πόσο και με ποιους τρόπους σημαντικά πρόσωπα του οικογενειακού περιβάλλοντος μπορεί να επηρεάζουν την επαγγελματική ανάπτυξη των Ελλήνων εφήβων.
Πλήρη στοιχεία της δημοσίευσης:
Χαροκοπάκη Α., Τσιγγίλης Ν., & Ζέρβα Α.-Κ. (2025). Εξέταση των ψυχομετρικών χαρακτηριστικών της ελληνικής έκδοσης της Kλίμακας Οικογενειακών Επιδράσεων στη Σταδιοδρομία σε μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίου. Ψυχολογία: Το Περιοδικό της Ελληνικής Ψυχολογικής Εταιρείας, 30(2), 38–56. https://doi.org/10.12681/psy_hps.39772