Πότε οι γονείς προτιμούν να στραφούν στο κινητό τηλέφωνο αντί να στρέψουν την προσοχή στα παιδιά τους; Τι λένε οι έφηβοι/ες για το σύγχρονο φαινόμενο του γονεϊκού phubbing;
Στη σύγχρονη καθημερινότητα, τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας.
Ωστόσο, η συνεχής χρήση τους μέσα στην οικογένεια έχει δημιουργήσει ένα νέο φαινόμενο που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την ψυχολογική έρευνα: το λεγόμενο γονεϊκό phubbing (αγνόηση γονέων υπέρ του κινητού τηλεφώνου). Ο όρος προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων “phone” και “snubbing” και περιγράφει τις περιπτώσεις όπου οι γονείς, κατά την επικοινωνία τους με τα παιδιά τους, αποσπούν την προσοχή από τα παιδιά προκειμένου να ασχοληθούν με το κινητό τηλέφωνο.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Psychology: The Journal of the Hellenic Psychological Society: https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/psychology/article/view/40477/31813
Η παρούσα έρευνα εξετάζει πώς αντιλαμβάνονται οι έφηβοι/ες αυτό το φαινόμενο και πώς σχετίζεται με ευρύτερες γονεϊκές συμπεριφορές, όπως η συναισθηματική ζεστασιά, η απόρριψη, ο υπερπροστατευτικός έλεγχος και η αγχώδης ανατροφή. Παράλληλα, διερευνάται κατά πόσο το φύλο των εφήβων διαφοροποιεί αυτές τις σχέσεις, στο πλαίσιο της ελληνικής οικογένειας.
Στην έρευνα συμμετείχαν 326 έφηβοι/ες, ηλικίας 12 έως 16 ετών, από δημόσια σχολεία της Αττικής. Οι συμμετέχοντες/ουσες κλήθηκαν να αξιολογήσουν ξεχωριστά τη συμπεριφορά της μητέρας και του πατέρα τους, τόσο ως προς τις γονεϊκές πρακτικές όσο και ως προς τη χρήση του κινητού τηλεφώνου στην καθημερινή αλληλεπίδραση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι έφηβοι/ες γενικά θεωρούν τη χρήση κινητού τηλεφώνου από τους γονείς ως ένα «φυσιολογικό» και συνηθισμένο φαινόμενο. Παρ’ όλα αυτά, όταν οι γονείς χαρακτηρίζονται από χαμηλή συναισθηματική διαθεσιμότητα, αυξημένο έλεγχο ή απορριπτικές συμπεριφορές, τότε η γονική αγνόηση εξαιτίας του κινητού τηλεφώνου βιώνεται πιο έντονα και συνδέεται με συναισθήματα παραμέλησης και διαπροσωπικές συγκρούσεις.
Αντίθετα, η συναισθηματική ζεστασιά των γονέων λειτουργεί προστατευτικά. Οι έφηβοι/ες που αισθάνονται ότι οι γονείς τους είναι υποστηρικτικοί, στοργικοί και διαθέσιμοι, αναφέρουν χαμηλότερα επίπεδα αγνόησης ακόμη κι όταν οι γονείς χρησιμοποιούν το κινητό τους τηλέφωνο συχνά. Με άλλα λόγια, δεν είναι αυτή καθ’ εαυτή η χρήση του κινητού τηλεφώνου που έχει τόσο σημασία, αλλά αντίθετα το συναισθηματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή εντάσσεται.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφορές μεταξύ μητέρων και πατέρων με βάση τις αντιλήψεις των εφήβων. Οι μητέρες περιγράφονται ως πιο συναισθηματικά ζεστές αλλά και πιο αγχώδεις και προστατευτικές, σε σύγκριση με τους πατέρες. Ωστόσο, δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές ως προς το πόσο συχνά οι έφηβοι/ες αντιλαμβάνονται ότι αγνοούνται εξαιτίας της χρήσης του κινητού τηλεφώνου από τη μητέρα ή τον πατέρα, γεγονός που δείχνει ότι η ψηφιακή απόσπαση προσοχής αφορά και τους δύο γονείς.
Επίσης, βρέθηκε ότι τα κορίτσια που αντιλαμβάνονται τον πατέρα τους ως υπερβολικά ελεγκτικό τείνουν να αναφέρουν αυξημένη πατρική αγνόηση υπέρ του κινητού τηλεφώνου, ενώ τα αγόρια βιώνουν περισσότερη αγνόηση όταν ο πατέρας εμφανίζει έντονη αγχώδη συμπεριφορά. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι οι ίδιοι γονεϊκοί χειρισμοί μπορεί να ερμηνεύονται διαφορετικά από αγόρια και κορίτσια, ανάλογα με τις κοινωνικές προσδοκίες και τους ρόλους φύλου.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι η γονεϊκή αγνόηση εξαιτίας της χρήσης του κινητού τηλεφώνου συνδέεται στενά με την ποιότητα της σχέσης γονέα–εφήβου και μπορεί να ενισχύσει αισθήματα συναισθηματικής απόστασης, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν αρνητικές γονεϊκές πρακτικές. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη επίγνωση της χρήσης της τεχνολογίας στην οικογένεια και για παρεμβάσεις που ενισχύουν τη συναισθηματική παρουσία των γονέων.
Πλήρη στοιχεία δημοσίευσης:
Lampropoulou, A., & Lianos, P. (2025). Parenting and parental phubbing: Adolescents’ perceptions and the moderating role of gender in the Greek context. Psychology: The Journal of the Hellenic Psychological Society, 30(2), 187–211. https://doi.org/10.12681/psy_hps.40477