Η θεσμική οργάνωση του επαγγέλματος του ψυχολόγου:
Επιστημονική ευθύνη και προστασία του κοινωνικού συνόλου

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι Βουλευτές,

Ενόψει της ψήφισης του νομοσχεδίου για τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και τη δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας, η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία (ΕΛΨΕ) επιθυμεί να υπογραμμίσει τη σημασία αυτής της θεσμικής μεταρρύθμισης. Πρόκειται για μια αναγκαία πρωτοβουλία που επιχειρεί να αντιμετωπίσει μια εκκρεμότητα πολλών δεκαετιών στην οργάνωση του επαγγέλματος του ψυχολόγου, παρά τις νομοθετικές ρυθμίσεις που ακολούθησαν τον Ν. 991/1979.

Η δημιουργία ενός ενιαίου μητρώου ψυχολόγων αποτελεί σημαντικό βήμα, δεν επαρκεί όμως από μόνη της για την προστασία των πολιτών. Απαιτείται ένα ουσιαστικό σύστημα δεοντολογικής εποπτείας, ελέγχου και λογοδοσίας, με σαφείς αρμοδιότητες και διαφανείς διαδικασίες. Η θεσμική οργάνωση του επαγγέλματος οφείλει να διασφαλίζει την επιστημονική εγκυρότητα και την ποιότητα των παρεχόμενων ψυχολογικών υπηρεσιών.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από το νομοσχέδιο έχει αναδείξει διαφορετικές απόψεις, ανησυχίες και επαγγελματικές διεκδικήσεις, οι οποίες είναι θεμιτές και πρέπει να εξετάζονται ουσιαστικά. Η συζήτηση αυτή υπογραμμίζει τη σημασία ενός σαφούς και επιστημονικά τεκμηριωμένου θεσμικού πλαισίου, με διαφανείς κανόνες και ουσιαστικές εγγυήσεις για το κοινωνικό σύνολο. Πρωταρχικός σκοπός της μεταρρύθμισης πρέπει να παραμείνει η προστασία των πολιτών που λαμβάνουν ψυχολογικές υπηρεσίες, σε συνδυασμό με την κατοχύρωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και τη θεσμική εκπροσώπηση των ψυχολόγων.

Για την ΕΛΨΕ, η οργάνωση του επαγγέλματος πρέπει να στηρίζεται στα ευρωπαϊκά και διεθνή επιστημονικά, εκπαιδευτικά και δεοντολογικά πρότυπα. Η διαμόρφωση των κριτηρίων επιστημονικής και επαγγελματικής επάρκειας οφείλει να πραγματοποιείται με ουσιαστική συμμετοχή των πανεπιστημιακών Τμημάτων Ψυχολογίας και σεβασμό στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Ζητούμε τη σαφή κατοχύρωση ενός κοινού πυρήνα επαγγελματικών δικαιωμάτων για όλους τους νομίμως αδειοδοτημένους ψυχολόγους, ο οποίος θα απορρέει από το βασικό πτυχίο Ψυχολογίας και την αντίστοιχη επιστημονική εκπαίδευση. Παράλληλα, οι εξειδικευμένες επαγγελματικές πράξεις πρέπει να προσδιοριστούν με σαφήνεια και να συνδέονται με την απαιτούμενη πρόσθετη εκπαίδευση, εξειδίκευση και, όπου χρειάζεται, εποπτευόμενη πρακτική άσκηση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ασφάλεια δικαίου κατά τη μετάβαση στο νέο θεσμικό πλαίσιο. Ζητούμε να διασφαλιστεί η συνέχιση της νόμιμης επαγγελματικής άσκησης των ήδη αδειοδοτημένων ψυχολόγων, σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, έως την έναρξη ισχύος του προβλεπόμενου Προεδρικού Διατάγματος. Παράλληλα, ζητούμε να προβλεφθεί στο νομοθετικό πλαίσιο συγκεκριμένη προθεσμία για την έκδοσή του, καθώς και ουσιαστική διαβούλευση με τα πανεπιστημιακά Τμήματα Ψυχολογίας και τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς.

Αναγκαίος είναι επίσης ο εκσυγχρονισμός του Κώδικα Ηθικής και Δεοντολογίας των Ψυχολόγων, σύμφωνα με τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές της επιστήμης της Ψυχολογίας. Ο Κώδικας πρέπει να κατοχυρώνει σαφείς υποχρεώσεις επαγγελματικής ευθύνης, με ιδιαίτερη έμφαση στην παροχή υπηρεσιών εντός των ορίων της επιστημονικής και επαγγελματικής επάρκειας των ψυχολόγων και στον σεβασμό των δικαιωμάτων και της ασφάλειας των πολιτών.

Αντίστοιχα, το Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής επάρκειας, εφόσον λειτουργεί με επιστημονική ανεξαρτησία, διεπιστημονική σύνθεση και διαφανή, ενιαία κριτήρια αξιολόγησης, με δίκαιη αντιμετώπιση των ήδη αποκτημένων προσόντων.

Η Ελληνική Ψυχολογική Εταιρεία έχει ήδη παρουσιάσει στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής συγκεκριμένες επιστημονικές παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης του νομοσχεδίου. Θεωρούμε ότι η επιστημονικά τεκμηριωμένη βελτίωση των επιμέρους διατάξεων ενισχύει την αποτελεσματικότητα της μεταρρύθμισης, χωρίς να αναιρεί τη θεμελιώδη αναγκαιότητά της.

Καλούμε τις κυρίες και τους κυρίους Βουλευτές να στηρίξουν τη συγκεκριμένη θεσμική μεταρρύθμιση. Η ΕΛΨΕ υποστηρίζει τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και παραμένει στη διάθεση της Πολιτείας για την επιστημονική υποστήριξη της εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου. Πρωταρχικός γνώμονας πρέπει να είναι η προστασία του κοινωνικού συνόλου, μέσα από την παροχή επιστημονικά έγκυρων, ποιοτικών και δεοντολογικά υπεύθυνων ψυχολογικών υπηρεσιών.

Με εκτίμηση,

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Νικόλαος Μακρής
Πρόεδρος

Πέννυ Παναγιωτοπούλου
Γενική Γραμματέας